Cholesterol

del.icio.us del.icio.us
Digg Digg
Furl Furl
Reddit Reddit
Rojo Rojo
Add to OnlyWire
Cholesterol
Structuurformule en molecuulmodel
Algemeen
Molecuulformule C27H46O
IUPAC
10,13-dimethyl-17-(6-methylheptan-2-yl)- 2,3,4,7,8,9,11,12,14,15,16,17-dodecahydro- 1H-cyclopentafenantreen-3-ol
Andere namen
cholest-5-een-3β-ol, 5-cholesten-3β-ol, provitamine D
Molmassa 386,66 g/mol
SMILES
(C)CCC[C@@H](C)[C@H] 1CC[C@H]2[C@@H] 3CC=C4C[C@@H](O)CC[C@]4(C) [C@H]3CC[C@]12C
CAS-nummer 57-88-5
PubChem 5997
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur licht beige
Dichtheid 1,067 g/cm³
Smeltpunt 148 °C
Kookpunt 360 °C
Vlampunt 250 °C
Goed oplosbaar in Chloroform, Ether
Onoplosbaar in water
Nutritionele eigenschappen
Type nutriënt lipide
Essentieel ? neen
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar)

Cholesterol (Gr., chole = gal, stereos = vast; galstenen bestaan namelijk grotendeels uit cholesterol) is een vetachtige stof die het lichaam nodig heeft als bouwsteen van celmembranen, steroïdhormonen, vitamine D en gal. Het lichaam maakt zelf cholesterol, voornamelijk in lever, bijnieren, darmen en testes. Voor een klein gedeelte wordt het rechtstreeks opgenomen uit de voeding.

Inhoud

Circulatie in het bloed

Lipiden (o.a. cholesterol en vet) zijn niet oplosbaar in water en deze stoffen worden in het bloed vervoerd door middel van lipoproteïnen. Deze lipoproteïnen zijn kleine bolletjes bestaande uit triglyceriden of cholesterolesters omgeven door fosfolipiden en apolipoproteïnen. Men deelt deze lipoproteïnen in naar fracties met een verschil in dichtheid. Lipoproteïnen met een relatief lage dichtheid (vetten drijven op water) noemt men 'low density' lipoproteïne (LDL). Lipoproteïnen met een relatief hogere dichtheid noemt men 'high density' lipoproteïne (HDL).[1]

Het low density lipoproteïne (LDL) vervoert cholesterol naar alle delen van het lichaam waar het door de cellen wordt gebruikt (Het haalt cholesterol uit de lever en zet ze in het lichaam af). LDL-cholesterol wordt ook wel 'slecht' cholesterol genoemd. Het teveel aan cholesterol wordt door het 'high density lipoproteïne' (HDL) naar de lever afgevoerd en daar omgezet in galzout, dat nodig is bij de vetvertering. Met de galvloeistof wordt het in de darmen uitgescheiden en verlaat voor een deel met de ontlasting het lichaam, een ander deel wordt weer opgenomen. HDL-cholesterol wordt daarom ook wel 'goed' cholesterol genoemd (Deze haalt cholesterol uit het lichaam en gebruikt ze in de lever).

Door oververzadiging van de gal met cholesterol kan het cholesterol neerslaan, en kunnen er galstenen ontstaan. In de westerse landen vormen cholesterolstenen ongeveer 80% van de galstenen.

Interpretatie "goed" en "slecht"

Al langer is het in de literatuur bekend dat HDL- en LDL-cholesterol in verschillende subklassen verschijnen. HDL kan bijvoorbeeld in 5 subklassen worden verdeeld, waarbij voor de grootste 3 geldt dat er een omgekeerd evenredige relatie bestaat met hart- en vaatziekten (HVZ). De kleinere twee varianten hebben deze beschermende werking niet. Ook voor LDL geldt iets soortgelijks. LDL wordt op grond van het type vaak in twee categorieën gescheiden: het "small dense LDL" (patroon B) en het "large buoyant LDL" (patroon A). LDL-grootte correleert positief met de plasma HDL-concentratie en negatief met de plasma triglyceridenconcentratie (TG). Met andere woorden: als er meer grotere LDL deeltjes zijn, is er meer HDL en minder TG in het plasma. Dit betekent een significante verkleining van het risico op atherosclerotische aandoeningen en hart- en vaatziekten in het algemeen.

De combinatie van "small dense LDL", lage HDL-waarden en hoge TG-waarden noemt men dan ook het "atherogenic lipoprotein profile" oftewel (vrij vertaald) het "atheromabevorderende bloedlipidenprofiel", en deze conditie is deels erfelijk. LDL-grootte wordt door het Adult Treatment Panel III (V.S.) in toenemende mate gezien als een relevante risicofactor voor hart - en vaatziekten. Het is dus zeker niet alleen het cholesterol dat invloed heeft op de kans op hart- en vaatziekten: allerlei eigenschappen van de vetten die we eten en de vetten in ons bloed zijn van belang. De kennis hiervan neemt in het laatste decennium snel toe.

Cholesterol en hart- en vaatziekten

Verhoogde cholesterolconcentraties in het bloed gaan gepaard met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten (HVZ).

Zie ook

Hypercholesterolemie

Statine

Referenties

Referenties:
  1. ^ lipoproteïnen

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:
  • Berneis K, Rizzo M. "LDL size: does it matter?" Swiss Med Wkly 2004;134:720-724
  • Hickey JT, Hickey L, Yancy WS, et al. "Clinical Use of a Carbohydrate-Restricted Diet to Treat the Dyslipidemia of the Metabolic * Syndrome" Metabolic Syndrome and Related Disorders, Sep 2003, Vol. 1, No. 3: 227-232
  • Dreon DM et al. "A very low-fat diet is not associated with improved lipoprotein profiles in men with a predominance of large, * low-density lipoproteins" Am J Clin Nutr. 1999 Mar;69(3):411-8
  • Dreon DM et al. "Change in dietary saturated fat intake is correlated with change in mass of large low-density-lipoprotein particles in men" Am J Clin Nutr. 1998 May;67(5):828-36
  • Berneis K et al. "Low-density lipoprotein size and subclasses are markers of clinically apparent and non-apparent atherosclerosis in type 2 diabetes" Metabolism. 2005 Feb;54(2):227-34
  • Krauss RM. "Atherogenic lipoprotein phenotype and diet-gene interactions" J Nutr. 2001 Feb;131(2):340S-3S.(review)
  • Austin MA. "Triglyceride, small, dense low-density lipoprotein, and the atherogenic lipoprotein phenotype" Curr Atheroscler Rep. 2000 May;2(3):200-7 (review)
  • Hirano T, Ito Y, Yoshino G. "Measurement of small dense low-density lipoprotein particles" J Atheroscler Thromb. 2005;12(2):67-72 (review)

 

More about Cholesterol: cholesterol high, cholesterol level, cholesterol diet, cholesterol lowering, cholesterol test, cholesterol food low, cholesterol diet lower, cholesterol home test, cholesterol level normal,

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.